Çin’in Nadir Toprak Elementleri Hakimiyeti Küresel Ekonomiyi Etkiliyor
Elektronik, otomotiv ve savunma sanayi için vazgeçilmez olan nadir toprak elementlerinde en büyük rezervler Çin sınırları içerisinde yer alırken, yönetimi bu gücü küresel ekonomi üzerinde test etmeye devam ediyor.
ABD ve AB, nadir toprak elementlerinde (NTE) Çin bağımlılığını kırmak için alternatif arayışlarına devam ederken, Hindistan, Brezilya, Avustralya ve Kazakistan mevcut rezervleri ile dikkat çekiyor. Ancak Avustralya dışındaki ülkelerde NTE işleyecek altyapı bulunmuyor. Altyapı yatırımları yapılsa bile en az 10-15 yıl sürebileceği ve yine de Çin ile rekabet edilemeyeceği düşünülüyor.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump’ın gündeminde 28,2 milyon ton NTE rezervi barındırdığı düşünülen Grönland bulunuyor. Trump, Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland’ı ABD toprağı haline getirmeyi planlıyor.
Ülkeler İçin Stratejik Önem Taşıyor
Teknolojik gelişmelerle önemi artan nadir toprak elementleri, ülkeler için stratejik bir öneme sahip. Türkiye’de de 2022 yılında Eskişehir Beylikova’da dünyanın en büyük ikinci NTE rezervi keşfedildi. Beylikova, 694 milyon tonluk dev NTE rezervi ile Çin’in hemen arkasında gelirken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü de bölgede Florit, Barit ve Nadir Toprak Elementleri İşletmesi’ni faaliyete geçirdi.
Türkiye NTE Üretebilen 5 Ülkeden Biri Olacak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu tesisin endüstriyel baz ve yüksek kapasite hedeflediğini belirterek, “Türkiye NTE üretebilen 5 ülkeden biri olacak ve önemli bir tedarikçi haline gelecek. Burada yaklaşık 690 milyon tonluk bir cevher var. İlk etapta 1200 tonluk bir cevher işleyeceğiz. Bu tesisten alınan sonuçlarla yılda 570 bin tonluk cevher işlenecek ve yaklaşık yılda 10 bin tonluk nadir toprak oksidi üretecek endüstriyel tesisi kurmaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Beylikova’da lantan, seryum, praseodim, neodim, samaryum, evropiyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, iterbiyum ve itriyum gibi endüstride kritik rol oynayan nadir elementler bulunmaktadır.
Çalışmalar Başladı
Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) bünyesinde faaliyet gösteren Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü (NATEN), NTE üretimi ve geliştirilmesiyle ilgili çalışmalarına devam ediyor. NATEN bünyesinde NTE Cevher Zenginleştirme ve Saflaştırma Laboratuvarı kurulurken, Yerli Kalıcı Mıknatıs Üretim ve AR-GE Sistemi de hayata geçirildi.
Devreye alma süreci devam eden sistemle külçe, şerit ve toz mıknatıs üretimi, kalıp tasarımı, kalıplama, sinterleme çalışmaları gerçekleştirilerek, manyetik alan uygulamaları ve mıknatıs analiz süreçleri geliştirilmekte.
