Araştırmalara göre taş küreler, M.S. 500 ile 1500 yılları arasında bölgede yaşayan yerli topluluklar tarafından yapıldı. Sert magmatik kayalardan şekillendirilen küreler, dönemin yerleşim alanlarına, tören merkezlerine ve önemli yapıların girişlerine yerleştirildi. Arkeologlar bunların siyasi güç, toplumsal statü veya dini törenlerle bağlantılı olabileceğini düşünse de kesin bir sonuca ulaşılamadı.
24 TONLUK KÜRELERİ NASIL TAŞIDILAR?
En büyük gizemlerden biri de tonlarca ağırlığındaki taşların nasıl taşındığı. Bölgede metal aletler veya tekerlekli taşıma sistemlerine ait bir kanıt bulunmamasına rağmen, dev kayalar kilometrelerce öteden getirilerek neredeyse kusursuz küreler haline dönüştürüldü. Uzmanlar, taşların önce yontulduğunu, ardından taş aletler, kum ve aşındırıcı malzemeler kullanılarak pürüzsüz hale getirildiğini düşünüyor.
1930’lu yıllarda muz plantasyonları için yapılan çalışmalar sırasında yeniden gün yüzüne çıkarılan taş kürelerin önemli bir bölümü yıllar içinde bulundukları yerlerden taşındı. Bu durum, kürelerin diziliş düzeninin ve gerçek kullanım amacının anlaşılmasını zorlaştırdı. Buna karşın Diquís Deltası’ndaki bazı alanlarda küreler hâlâ ilk yerleştirildikleri konumlarda korunuyor.
GİZEMLERİNİ KORUMAYA DEVAM EDİYORLAR
Bugüne kadar bölgede yaklaşık 300 taş küre tespit edildi. Son yıllarda yürütülen koruma ve arkeolojik araştırmalarla kürelerin üretim teknikleri ve yerleşim düzenleri daha ayrıntılı inceleniyor. Ancak bu dev taş kürelerin neden üretildiği, hangi yöntemle taşındığı ve neden bu kadar kusursuz biçimde şekillendirildiği soruları hâlâ kesin olarak yanıtlanabilmiş değil.
